Moja praca MENADY na Przeglądzie Sztuki SURVIVAL we Wrocławiu !!!
My work MEANADS at The Survival Art Review in Wrocław !!!
24. Przegląd Sztuki SURVIVAL pod hasłem „Palec w sercu” odbędzie się od 26 do 30 czerwca w kompleksie dawnej Kliniki Psychiatrii i Chorób Nerwowych (ul. Bujwida 44, Wrocław).
Przegląd Sztuki SURVIVAL jest festiwalem sztuki współczesnej organizowanym od 2003 roku we Wrocławiu przez fundację Art Transparent. SURVIVAL odbywa się poza instytucjami wystawienniczymi – nierzadko w miejscach porzuconych i na co dzień niedostępnych, czasami w gmachach publicznych oraz na otwartych przestrzeniach. Historia konkretnego miejsca określa charakter interwencji oraz inspiruje tematy podejmowane przez twórców i twórczynie, a także sposób eksponowania prac. Każdego roku SURVIVAL współfinansuje i zajmuje się produkcją kilkudziesięciu zupełnie nowych realizacji artystycznych. Ważną częścią Przeglądu jest bogata scena społeczna.
Tytułowy „palec w sercu” znajduje się na przecięciu nauki, przemocy, niewiedzy i emocji. Odwołuje się do gipsowego odlewu palca legendarnego wrocławskiego kardiochirurga Wiktora Brossa, którego badania i pionierskie operacje były przeprowadzane na wrocławskich Klinikach. Bross używał swojego palca do poszerzenia zastawki mitralnej operowanej osoby, począwszy od pierwszej operacji na otwartym sercu w 1955 r. Zachowany model zapisywał głębokość, na jaką należało wsunąć palec do lewej komory, by poszerzyć zastawkę. Odlew palca Brossa jest zarówno narzędziem medycznym, ustanawiającym ciało konkretnego lekarza jako wzorzec miary, jak i osobliwą naukową relikwią. W nieczynnych budynkach Klinik, w których rozwijano przełomowe terapie oraz nauczano pokolenia medyczek i medyków, zapisane jest również immanentne przedawnianie się wiedzy.
Pionierskie włożenie palca do środka bijącego serca było symbolem szeroko rozwiniętej nauki i rozległej wiedzy. Gest ten można także odczytać jako kres mitologizowania serca jako miejsca narodzin uczuć, w tym melancholii czy smutku. Zanim w toku badań odkryto, jak działa układ krwionośny, wierzono bowiem w istnienie specjalnej żyły emocji łączącej serdeczny palec lewej ręki z tym organem.
Przekonanie o vena amoris – żyle miłości, odpowiadającej za przekazywanie impulsów uczuć do serca – było na tyle silne, że tradycyjnie na tym palcu zaczęto nosić pierścienie zaręczynowe czy ślubne. Nowożytna nauka całkowicie wykluczyła istnienie tej magicznej arterii, obalając tym samym wyjątkowy status serca jako organu miłości. Historia nauki to w dużej mierze historia podważania i rozwijania istniejącej wiedzy – niegdysiejsze fakty dziś są niedorzecznościami, co jest szczególnie widoczne w historii zachodniej medycyny.
Imponujący rozwój nauki, postępujący zwłaszcza w 2. połowie XIX w., sprawił, że związane z nim przełomowe wydarzenia otoczono ponadnarodowym kultem – podobnie zresztą jak osoby naukowe, przede wszystkim lekarzy. W tej aureoli wyjątkowości nauka stała się bezkarna. Służba osób naukowych w systemach totalitarnych czy przy aktach ludobójstwa nie tylko jest wciąż tolerowana, ale również na wiele sposobów usprawiedliwiana – i nadal wybaczana.
Dawne wrocławskie Kliniki, poza dokonanymi w ich murach wieloma ważnymi osiągnięciami, mają w swojej historii także ciemne karty.
W latach 90. XIX w. kierujący Kliniką Dermatologiczną prof. Albert Neisser podawał surowicę zakażonym kiłą pracownicom seksualnym, w tym nieletnim dziewczynkom, nie informując ich o swoich badaniach ani prowadzonym eksperymencie. Z Klinikami związany był też Egon Freiherr von Eickstedt, odpowiedzialny za powstanie narodowosocjalistycznego ustawodawstwa rasowego, ostatecznie prowadzącego do Zagłady osób żydowskich oraz romskich. Z kolei w czasie II wojny światowej Kliniką Psychiatrii i Neurologii (do 1945 r. zwanej Kliniką Psychiatrii i Chorób Nerwowych) kierował Werner Villinger, zajmujący się selekcją osób w kryzysie choroby psychicznej i z niepełnosprawnościami intelektualnymi, w tym nieletnich, w ramach nazistowskiego programu eutanazji i sterylizacji. Wydał ponadto w swojej placówce pozwolenie na przeprowadzanie eksperymentów medycznych na osobach pacjenckich.
Palec w sercu jest opowieścią o przemocy będącej ciemną stroną rozwoju oraz o dogmacie nieomylności racjonalnego rozumu. Jest punktem wyjścia do przyjrzenia się mechanizmom porządkującym nasze rozumienie świata, przekonaniu o słuszności naszych działań i hierarchiom podtrzymującym struktury dystrybucji wiedzy. Nauka raczej niż podmiotem badań może się tu stać przedmiotem refleksji nad stanowiącym o jej sile skrzyżowaniu władzy, niedostępności i pozoru powszechności.
Drugą stroną tej narracji jest skupienie na tajemnicy – na tym, co ukryte i nieracjonalne. Taki, w swojej istocie romantyczny, sposób myślenia o świecie zdaje się ujawniać zarówno we współczesnych spirytualizmach, jak i teoriach spiskowych. Tym, co łączy podejścia okultystyczne i oświeceniowe, jest dążenie do zbliżenia się do tego, co niepoznane. Palec w sercu jest więc także symbolem przekroczenia, odkrycia i profanacji, która zamiast urągać temu, co nietykalne, odsłania nowe przestrzenie eksploracji.
Lista osób wyłonionych z open calla oraz osób zaproszonych przez Zespół kuratorski, których prace artystyczne zostaną zaprezentowane na 24. Przeglądzie Sztuki SURVIVAL:
Aleksander Baszyński , Błażej Błażejewski & Krzysztof Błachnio & Mikołaj Krajewski & Antoni Zajkowski, Paweł Błęcki, Emil Bucki, Aleksandra Demianiuk, Jagoda Dobecka, Kinga Gralak, Barbara Gryka, Sylwia Gorak, Natalia Górecka & Miłosz Kędra, Małgorzata Gurowska & Joanna Ruszczyk, Magdalena Hueckel, Paweł Franciszek Jaskuła, Michał Klasik, Nikita Krzyżanowska, Justyna Kosińska, Daniel Kotowski, Iza Koczanowska, Man Pan Lau, Ola Lewczyk, Waldemar Masicz, Kinga Molińska, Alicja Paszkiel, Oleksiy Radynski, Oleksiy Sai & Yury Gruzinov, Sergey Shabohin, Helena Stiasny, Marta Szulc, Karolina Szymanowska, Kaja Tarłowska, Tea Tomaszewicz, Anna Underowicz, Joanna Wierzbicka & Valentino Vannini, Milan Zientara, Ewa Zwarycz
The 24th SURVIVAL Art Review, titled "A Finger in the Heart," will take place from 26 to 30 June at the former Clinic of Psychiatry and Neurological Diseases (44 Bujwida Street, Wrocław).
The SURVIVAL Art Review is a festival of contemporary art organised by the Art Transparent Foundation in Wrocław since 2003. It takes place outside exhibition institutions, often in abandoned and inaccessible places, sometimes in public buildings or open spaces. The history of the venue determines the nature of the intervention by inspiring the themes taken up by the artists and the way in which the works are presented. Each year SURVIVAL co-funds and produces dozens of brand new artistic works. An important part of the Review is its rich Public Forum programme.
The eponymous Finger in the Heart emerges at the intersection of science, violence, ignorance, and emotion. It directly refers to a plaster cast of the finger of the legendary Wrocław cardiac surgeon Wiktor Bross, whose research and pioneering operations were conducted at the Clinics. In 1955 Bross started using his finger to widen the patient’s mitral valve during open-heart surgery. The preserved model shows the precise depth to which the finger had to be inserted into the left ventricle in order to obtain the desired valve width. The cast is therefore simultaneously a medical instrument – which uses the body of a specific person for precise measurements – and a peculiar scientific relic. The now-abandoned Clinic buildings, where groundbreaking therapies were once developed and generations of doctors trained, stand as silent witnesses to the inevitable obsolescence of knowledge.
The pioneering gesture of inserting a finger into a beating heart symbolised a triumph of advanced science and profound expertise. It may also be read as marking the end of the mythologisation of the heart as the seat of emotion, including melancholy and sadness. Before the circulatory system was fully understood, it was widely believed that a vein linked the ring finger of the left hand directly to the heart.
The belief in the vena amoris – the “vein of love” thought to transmit emotional impulses to the heart – was once so deeply rooted that engagement and wedding rings came to be worn on the ring finger of the left hand. Modern science has unambiguously disproved the existence of this mythical vessel, dethroning the heart from its privileged status as the organ of love. The history of science, after all, is largely a chronicle of contesting and revising established truths: what were once considered facts have often become absurdities, which is particularly visible in the development of Western medicine.
The extraordinary progress of science, especially during the second half of the 19th century, gave rise to a transnational cult surrounding its revolutionary achievements – and, by extension, its practitioners, particularly physicians. In this aura of exceptionality, science became unassailable. The involvement of scientists in totalitarian regimes or acts of genocide was not only tolerated but, in many cases, rationalised and even forgiven.
The former Wrocław Clinics, while sites of immense scientific accomplishment, also conceal darker chapters in their history. In the 1890s, Professor Albert Neisser, head of the Dermatology Clinic, injected sex workers infected with syphilis – including underage girls – with serum, without informing them of his research or the experimental nature of his procedure. Egon Freiherr von Eickstedt, a key architect of National Socialist racial legislation that paved the way for the extermination of Jews and Roma, was also associated with the Clinics. During the Second World War, the Clinic of Psychiatry and Neurology (known until 1945 as the Clinic of Psychiatry and Nervous Diseases) was headed by Werner Villinger, who was involved in the selection of people experiencing acute psychiatric crises and those with intellectual disabilities, including minors, for the Nazi euthanasia and sterilisation programme. He also authorised medical experiments on patients within his institution.
Finger in the Heart is a reflection on violence as the dark side of progress and on the dogma of the infallibility of rational reason. It offers a point of departure for examining the mechanisms that order our perception of the world, our conviction in the righteousness of our actions, and the hierarchies sustaining systems of knowledge production. Here, science ceases to be the subject of research and instead becomes the object of contemplation on the interplay of power, inaccessibility, and the illusion of universality that constitute its authority.
The inverse of this narrative is a turn towards mystery – towards what remains hidden or irrational. This essentially Romantic mode of thought persists today, finding expression both in contemporary spiritualism and in conspiracy theories. What binds the occult and Enlightenment paradigms is a shared yearning to approach the unknown. Finger in the Heart thus becomes a symbol of transgression, revelation, and profanation which, rather than violating the sacred, opens new realms of inquiry.
Artists:
Aleksander Baszyński , Błażej Błażejewski & Krzysztof Błachnio & Mikołaj Krajewski & Antoni Zajkowski, Paweł Błęcki, Emil Bucki, Aleksandra Demianiuk, Jagoda Dobecka, Kinga Gralak, Barbara Gryka, Sylwia Gorak, Natalia Górecka & Miłosz Kędra, Małgorzata Gurowska & Joanna Ruszczyk, Magdalena Hueckel, Paweł Franciszek Jaskuła, Michał Klasik, Nikita Krzyżanowska, Justyna Kosińska, Daniel Kotowski, Iza Koczanowska, Man Pan Lau, Ola Lewczyk, Waldemar Masicz, Kinga Molińska, Alicja Paszkiel, Oleksiy Radynski, Oleksiy Sai & Yury Gruzinov, Sergey Shabohin, Helena Stiasny, Marta Szulc, Karolina Szymanowska, Kaja Tarłowska, Tea Tomaszewicz, Anna Underowicz, Joanna Wierzbicka & Valentino Vannini, Milan Zientara, Ewa Zwarycz